E-Serbest Meslek Makbuzu hakkında küçük bilgiler

            E-Serbest Meslek Makbuzu yeni bir belge türü olmayıp, bu güne kadar düzenlenen serbest meslek makbuzu ile aynı hukuki niteliklere sahip , kağıt makbuz olarak düzenlenen serbest meslek makbuzunun özel yöntemlerle elektronik ortamda oluşturulan halidir. İhtiyari olarak başlayan  süreç  aşağıda belirtilen süreler sonunda  Zorunlu E-Serbest Meslek Makbuzu kullanımına dönüşecektir.Elektronik serbest meslek makbuzu uygulamasına geçiş sürecine ilişkin olarak serbest meslek erbaplarından;

            a) 01/02/2020 tarih itibariyle faaliyetine devam etmekte olanlar 01/06/2020 tarihine,

            b) 01/02/2020 tarihinden (bu tarih dâhil) itibaren faaliyetine başlayacak olanların ise işe başladıkları ayı izleyen 3’üncü ayın sonuna, kadar e-Serbest Meslek Makbuzu uygulamasına dahil olmaları ve bu tarihlerden itibaren e-Serbest Meslek Makbuzu düzenlemeleri zorunludur. Avukatlar , elektronik serbest meslek makbuzu uygulamasından ister e-İmza araçları ile isterse de Kamu Sertifikasyon Merkezi’nden mali mühür temin etmek suretiyle, mezkur Tebliğde açıklanan üç yöntemden kendilerine uygun olanı seçerek faydalanabilirler.

            1) GİB Portal Yöntemi:

            Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ücretsiz olarak sunulan portal yönteminden yararlanmak isteyen mükellefler, ebelge.gib.gov.tr adresinde yayımlanan “Elektronik Arşiv Başvuru Kılavuzu”nda açıklanan şartlara uygun olarak başvuru yaptıktan sonra, e-belgeleri gönderme ile ilgili temel işlemleri, portalda sunulan ara yüzleri kullanarak yapabilirler. Elektronik serbest meslek makbuzu uygulamasından portal yöntemi ile yararlanmak isteyenlerin elektronik imza araçlarını kullanarak elektronik başvuru yapmaları gerekmektedir.

            2) Özel Entegratör Yöntemi:

            Bu yöntemden faydalanmak isteyen mükellefler Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan izin almış olan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemleri aracılığıyla faydalanabilirler. Bu yöntem ile e-SMM uygulamasından yararlanacak mükelleflerin, ebelge.gib.gov.tr adresinde yayımlanan “Elektronik Arşiv Başvuru Kılavuzu” nda da açıklandığı üzere ayrıca Başkanlığa Başvuru yapmalarına gerek bulunmamaktadır.

            3) Doğrudan EntegrQrasyon Yöntemi: Mükellefler e-SMM uygulamasından, kendi bilgi işlem sistemlerini Başkanlık bilgi işlem sistemleri ile doğrudan entegre etmek suretiyle de yararlanabilirler. Mükellefler bilgi işlem sistemlerinde gerekli ön hazırlıkları tamamladıktan sonra, sistemlerini ve e-belge ile ilgili süreçlerini açıklayan dokümanlarla birlikte ebelge.gib.gov.tr adresinde yer alan “Elektronik Arşiv Başvuru Kılavuzu” nda açıklanan şartlara uygun olarak Başkanlığa başvuruda bulunacaklardır . Serbest Meslek Makbuzu Düzenlenmesi ve Teslimi Vergi Usul Kanunu’nun 236.maddesinde serbest meslek erbabının, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müvekkillerine vermek, müvekkilinde bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetinde olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu düzenleme çerçevesinde elektronik ortamda düzenlenen ve elektronik sertifika ile imzalanan e-serbest meslek makbuzunun, muhatabının talebi çerçevesinde ıslak imzalı kağıt çıktısı verilerek ya da elektronik ortamda teslim edilmesi gerekmektedir. Tebliğ kapsamında e-serbest meslek makbuzu düzenleyen mükelleflerin, söz konusu makbuzları elektronik ortamda muhafaza ve ibraz etmeleri gerekmektedir. E-Belge Olarak Düzenlenme Zorunluluğu Getirilen Belgelerin Kağıt Olarak Düzenlenebileceği  İstisnai de olsa, e-belge olarak düzenleme zorunluluğu getirilen belgelerin kağıt olarak düzenlenebileceği haller mevcuttur. Elektronik belge olarak düzenlenme zorunluluğu getirilen belgelerin;

            a) Başkanlığın ve e-Belge uygulamalarına taraf olan diğer kamu kurum ve kuruluşlarının bilgi işlem sistemlerinde meydana gelen arıza, kesinti ile bu sistemlerde yapılan bakım,

            b) İspat veya tevsik edilmek kaydıyla, mükellefin ya da Başkanlıktan izin almış özel entegratör kuruluşların bilgi işlem sistemlerinde meydana gelen arıza, kesinti ile bu sistemlerde yapılan planlı bakım (yazılı bildirimde belirtilen süre ile sınırlı kalmak kaydıyla),

            c) İspat veya tevsik edilmek kaydıyla, kullanılmakta olan mali mührün veya elektronik imza aracının arızalanması veya çalınması (yeni mali mühür veya elektronik imza aracının temini süresince),

            ç) Bakanlık veya Başkanlık tarafından e-Belge uygulamalarına ilişkin olarak yayımlanan genel tebliğ, sirküler ve teknik kılavuz ve duyurularda, belgelerin e-Belge yerine kâğıt olarak düzenlenmesine izin verilmesi,gibi nedenlerle, kanunen düzenlenmesi gereken sürenin geçirilmemesi kaydıyla, kâğıt olarak düzenlenmesi durumunda özel usulsüzlük cezası kesilmez. Mükelleften kaynaklanan diğer nedenlerle, e-Belge olarak düzenlenmesi gereken belgelerin kâğıt olarak düzenlenmesi yukarıda sayılan nedenler kapsamında değerlendirilmez. Elektronik olarak düzenlenmesi gereken belgenin, Kanunun 13 üncü maddesinde yazılı mücbir sebepler nedeniyle elektronik olarak düzenlenememesi halinde, Kanunun 373 üncü maddesi gereği özel usulsüzlük cezası kesilmez. E-Belge Olarak Düzenlenme Zorunluluğu Getirilen Belgelerin (e-SMM) Kağıt Olarak Düzenlenmesi veya Hiç Düzenlenmemesinin Yaptırımı Elektronik serbest meslek makbuzu uygulamasına dahil olma zorunluluğu getirilen mükelleflerin, Vergi Usul Kanunu’nun 7103 sayılı Kanunun 12 nci maddesi ile değişik 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (2) numaralı bentlerine göre cezai yaptırım uygulanabilecektir. Buna göre (2020 yılı için ): “1. Elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler de dâhil olmak üzere, verilmesi ve alınması icabeden fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ile serbest meslek makbuzlarının verilmemesi, alınmaması, düzenlenen bu belgelerde gerçek meblağdan farklı meblağlara yer verilmesi, bu belgelerin elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekirken Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen zorunlu haller hariç olmak üzere kâğıt olarak düzenlenmesi ya da bu Kanunun 227 nci ve 231 inci maddelerine göre hiç düzenlenmemiş sayılması halinde; bu belgeleri düzenlemek ve almak zorunda olanların her birine, her bir belge için 350Türk lirasından aşağı olmamak üzere bu belgelere yazılması gereken meblağın veya meblağ farkının %10’u nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilir. Bir takvim yılı içinde her bir belge nevine ilişkin olarak tespit olunan yukarıda yazılı özel usulsüzlükler için kesilecek cezanın toplamı 180.000 Türk lirasını geçemez. 2. Elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler de dâhil olmak üzere, perakende satış fişi, ödeme kaydedici cihazla verilen fiş, giriş ve yolcu taşıma bileti, sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi, yolcu listesi, günlük müşteri listesi ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca düzenlenme zorunluluğu getirilen belgelerin; düzenlenmediğinin, kullanılmadığının, bulundurulmadığının,  düzenlenen belgelerin aslı ile örneğinde farklı meblağlara yer verildiğinin, gerçeğe aykırı olarak düzenlendiğinin veya elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekirken Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen zorunlu haller hariç olmak üzere kâğıt olarak düzenlendiğinin tespiti ya da bu belgelerin bu Kanunun 227 nci maddesine göre hiç düzenlenmemiş sayılması halinde, her bir belge için 350Türk lirası özel usulsüzlük cezası kesilir. Ancak, her bir belge nevine ilişkin olarak kesilecek özel usulsüzlük cezasının toplamı her bir tespit için 18.000 Türk lirasını, bir takvim yılı içinde ise 180.000Türk lirasını geçemez.” düzenlemelerine yer verilmiştir. Tebliğin “V.7.” ve “VIII.” numaralı bölümlerinde belirtilen zorunlu haller hariç olmak üzere, e-Belge olarak düzenlenme zorunluluğu getirilen belgelerin kâğıt olarak düzenlenmesi veya hiç düzenlenmemesi halinde Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde ceza uygulanır.

            Not:gib.gov.tr adresinde yer alan konu ile ilgili dokümanlardan alıntı yapılmıştır.